Inez Weski laat dit goed zien in het debat met Fred Teeven. Luister vanaf 06:00 hoe Inez Weski het offensief inzet en vanaf 06:15 het Fred Teeven knap lastig maakt

Update: Op de website van NRC Handelsblad is een compleet verslag te lezen.

De Algemene Beschouwingen worden gezien als het summum van ons parlementaire debat. Is dat deze week ook gelukt? Maar al te vaak is de Tweede Kamer een praathuis vol camera’s in plaats van de dampende debatarena. Er ligt hier een uitstekende voedingsbodem voor het debat, want aan tegenstellingen ontbreekt het niet en politici zijn nooit te beroerd hun mening te geven. Een beoordeling van de Algemene Beschouwingen aan de hand van vijf criteria.

1 De Algemene Beschouwingen gaan over visie, niet over cijfers.
Cijfers waren er genoeg tijdens deze Algemene Beschouwingen. De hoge stapel cijferrapporten die D66-Kamerlid Pechtold demonstratief bij de interruptiemicrofoon neerlegde zei meer dan duizend woorden. Zijn kritiek sneed hout. Het betoog van CDA-fractieleider Van Geel was geen aanzet voor een debat, maar een twee uur lange aankondiging dat ambtelijke werkgroepen nog meer cijfers gaan produceren. Dit gebrek aan visie gaf de oppositie alle gelegenheid om te benadrukken hoe weinig dit kabinet doet. Natuurlijk moest Balkenende dat met kracht weerspreken in een rechtstreekse confrontatie met Pechtold door te stellen dat alle rapporten op de stapel achterhaald zijn. Een confrontatie waar Van Geel nog iets van kan leren.
2 Goede inhoud en slechte presentatie is nog steeds niet overtuigend.

Overtuigen is een kwestie van argumenten op het trommelvlies branden. Als Wilders het kabinet vergelijkt met een oude roestbak die geen meter meer rijdt, waarvan de TomTom van slag is, dan weet iedereen wat hij bedoelt. Dat geldt ook voor zijn beeldende vergelijking tussen de armoede in verpleeghuizen en de luxe van gevangenissen. Goede vergelijkingen schud je nooit uit de mouw, daar is over nagedacht. Ze vragen wel het juiste timbre in de stem, want Van Geels oproep om de toekomst van ’Sophie’, die model staat voor alle kinderen, veilig te stellen vond geen weerklank. Inhoud en retoriek perfect combineren, dat is voor politici de uitdaging.

3 Debatteren is interrumperen.
De oppositie rook bloed toen Van Geel tot vijf keer toe weigerde in te gaan op de interruptie of hij ook op het Koninklijk Huis wil bezuinigen: „Ik ga hier niet in op individuele gevallen.” Zodra door interrupties een spreker in herhaling valt verliest hij zijn geloofwaardigheid.
Ook Rutte deed mee: „Doet u mij dan drie voorstellen hoe u het gat gaat dichten. (..) Doet u mij twee voorstellen meneer van Geel. () Ik weet het goed met u gemaakt, doet u mij een voorstel hoe u dit gat gaat dichten.” Zijn interruptie was volgens de omgekeerde salamitechniek die Wouter Bos en Frits Bolkestein ook in debatten gebruikten.
Scherpe en goede interrupties zorgen voor een echt debat, omdat de spreker ’met de billen bloot’ moet. Debatteren is namelijk je tegenstander dwingen met betere argumenten te komen.

4 Goede debaters laten het debat niet kapen door hun tegenstanders.
Heel wat Kamerleden gaan in de achtervolging bij extreme standpunten. Zo was daar de ’kopvoddentax’ van Wilders. Voor de zoveelste keer wist hij daarmee alle aandacht naar zich toe te trekken. Negeren is soms een goede strategie, maar Pechtolds verzoek om het debat wederom te verlaten met ’hup, lopen’ oogstte geen succes. Succesvoller was Agnes Kant; zij vroeg waarom zijn belasting ook niet voor keppeltjes geldt. Wilders antwoordde ontwijkend en Kant kwam er helaas onvoldoende op terug. Debatteren is tenslotte zorgen dat het zweet op de juiste rug zit.

5 Debattrucs horen bij het spel.
Halsema tegen Pechtold: „Als u inhoudelijke argumenten krijgt, moet u niet persoonlijk gaan katten.” Ernstige overdrijvingen, verdraaide standpunten, overhaaste generalisaties en zelfs een persoonlijke aanval horen bij een pittig debat. Daar moeten politici niet zielig over doen door de voorzitter aan te kijken met de vraag of dit wel mag.
Debaters moeten het heft in eigen handen nemen en de afzender van de debattruc lik op stuk geven. Toen Pechtold probeerde: „Van wie zou ik dat geleerd hebben?” kwam hij er niet mee weg. Halsema: „Geeft u nou eens een argument.”Halsema bleef bij haar punt en dwong Pechtold met echte argumenten te komen.

Concluderend: aantrekkelijke en scherpe debatten – daar hebben burgers recht op. Als politici in een open debat al hun kaarten tonen en tot het uiterste gaan, hebben burgers heel wat minder moeite met besluiten uit Den Haag. Dan ontstaat de echte debatcultuur van agree to disagree¸ waar iedereen zich zonder gezichtsverlies kan neerleggen bij het onvermijdelijke compromis. Het debat als serieus en prachtig schouwspel voedt zo het broodnodige vertrouwen in de politiek.

Van Peter van der Geer en Sharon Kroes verscheen deze week het boek ’Overtuigend debatteren’.

Alexander Pechtold was vereerd het eerste exemplaar in ontvangst te mogen nemen en onderkende het belang van het debat in de politiek. Na een vlammende speech van zijn zijde kruisten Sharon Kroes en Alexander Pechtold voor het oog van de NOS camera de verbale degens over de Nederlandse debatcultuur.  Een prachtige lancering kortom. In verband met de actualiteit in de aanloop naar de Algemene Beschouwingen  is het boek in de grote boekhandels vanaf 15 september verkrijgbaar. In de overige boekhandels in Nederland ligt het boek vanaf 16 september in de winkel.

Om dit te vieren en de mogelijkheden en het belang van een goed debat in elke organisatie te belichten zal het eerste exemplaar van het boek worden overhandigd aan Alexander Pechtold. Hij zal, een week voor het grootste parlementaire debat van het jaar, ingaan op het voeren van een goed debat, wat daar bij komt kijken en natuurlijk Prinsjesdag en de naderende Algemene Beschouwingen.

Bij deze wil ik u van harte uitnodigen hier bij aanwezig te zijn. Het aantal plekken is niet al te groot, een kwestie van snel een plek reserveren dus. Dat kan door een mail te versturen naar info@sharonkroes.nl. Pas bij bevestiging staat u definitief op de gastenlijst. Ik hoop snel eens met de lezers van sharonkroes.nl de verbale degens te kruisen. Tot ziens in Perscentrum Nieuwspoort!

Janssen: “Ik dacht dat het exit was wat betreft het oude project?”

De Vries: “Dat is het ook.”

Janssen: “Waarom liggen deze documenten dan hier?”

De Vries: “Omdat ik graag iedereen op open en transparante wijze op hoogte hou van de dingen die ik doe. Dat willen we toch allemaal?”

Janssen: “Dat heb ik je nog nooit horen zeggen, sinds wanneer is dat opeens zo belangrijk?”

De conversatie van deze twee fictieve heren komt in de praktijk ontzettend vaak voor. Door de heer de Vries wordt gebruik gemaakt van de alom aanwezige techniek van het topic shiften.

Hierbij wordt op subtiele wijze het onderwerp verschoven. Veelgemaakte fout is dat de ander vaak op het gewijzigde onderwerp ingaat en vervolgens het initiatief uit handen geeft.

Topic shifts komen in de praktijk ontzettend vaak voor. Wie een vraag stelt moet daarom heel kritisch zijn op het antwoord. In bovenstaande conversatie is het antwoord van De Vries een regelrechte topicshift, het gaat namelijk niet meer over de eerste vraag. Laat je daarom nooit verleiden tot een topic shift, herhaal de vraag desnoods en voer de druk op. Succes!

Naar de voorpagina

Voor het EK 2010 waren Amsterdam en Yeditepe (Turkije) in de running. Ik zeg bewust waren, want zojuist is bekend geworden dat Yeditepe zich heeft teruggetrokken en dit jaar geen bidbook zal inleveren. Dat maakt Amsterdam tot de enige en logische kandidaat. Het moet nog officieel gemaakt worden, maar bij deze alvast gefeliciteerd!

Naar de voorpagina

Dat het gedoogbeleid cannabis fout zou lopen, was voorspeld, meent Nicole Maalsté (Trouw, 6.7.09). Zij is als onderzoekster verbonden aan de Universiteit van Tilburg. “Eigenlijk had toenmalige minister Van Agt al moeten kiezen voor legalisering van wiet.” Maar het werd gedogen.

De commissie-Van de Donk adviseerde onlangs over het drugsbeleid Hoewel de coffeeshop een doorgaans rustige en veilige voorziening voor volwassen cannabisconsumenten is, blijkt het coffeeshopbeleid aan revisie toe te zijn. Ze moeten meer gesloten en kleinschaliger worden, met name om de toestroom van jeugdigen en toeristen aan de voordeur in te perken en om de verwevenheid met de georganiseerde criminaliteit tegen te gaan.

De commissie-Van de Donk concludeert in haar advies over het drugsbeleid dat de laatste 15 jaar sprake is geweest van beleidsverwaarlozing.

Maar dat is nooit anders geweest, stelt Maalsté. Vanaf 1976 er is al sprake van beleidsverwaarlozing. “De toenmalige minister van justitie, Van Agt, had cannabis indertijd eigenlijk willen legaliseren, maar door politieke druk vanuit het buitenland heeft hij van lieverlee gekozen voor gedogen. Het had een opmaat moeten zijn naar legalisering. Maar dat is er nooit van gekomen. Gedogen was noodzakelijk omdat een echt beleid niet mogelijk was. Daar begon de beleidsverwaarlozing dus eigenlijk al.”

Datzelfde geldt ook voor de coffeeshops. Die zijn ontstaan in de luwte van het gedogen. Van Agt wilde enkel een gedoogde verkoop van cannabis door huisdealers in jongerencentra. “In die situatie ontstond via een omweg de coffeeshop. Je kunt dus niet stellen dat coffeeshops een vorm hebben gekregen die nooit was bedoeld. Er is stomweg nooit bepaald hoe zo’n cannabisverkooppunt eruit zou moeten zien. Pas nadat er zo’n 1500 coffeeshops waren, zijn de huisregels die sommige coffeeshops zelf al hanteerden in 1991 overgenomen als landelijke richtlijnen voor coffeeshops. Geen schoolvoorbeeld van goed doordacht beleid.”

Ook op andere terreinen was er sprake van beleidsverwaarlozing. Bijvoorbeeld ten aanzien van de inmenging van criminele organisaties
De commissie pleit voor maatregelen als meer controle op de aanvoer van cannabis, pasjessystemen en maximum gebruikershoeveelheden. Maar, zo waarschuwt Maalsté, het is allemaal al een keer voorgesteld. “De commissie van de Donk komt met allerlei maatregelen die in feite wéér om de hete brij heen draaien. Er moet volgens mij een duidelijke keuze worden gemaakt tussen legaliseren of verbieden. Dit advies nodigt uit tot een nieuwe periode van beleidsverwaarlozing. Zolang er geen duidelijke keuzes worden gemaakt blijft het voor allerlei lieden interessant om individuen te bevoorraden die buiten de gedoogregels vallen, zoals minderjarigen en buitenlanders.

De term beleidsverwaarlozing suggereert dat er ooit wel sprake is geweest van doordacht beleid. De geschiedenis laat zien dat dit niet zo is. Het wordt hoog tijd dat de overheid eindelijk beleid gaat maken en de voordelen van dat beleid ook wereldwijd gaat uitdragen.”

Analyse. Maalsté verwijt de commissie-Van de Donk dat deze geen duidelijke keuze maakt tussen legaliseren en verbieden. Zij vertekent het standpunt van de commissie omdat deze wel degelijk een keuze maakt: ‘legaliseren’ wordt verworpen. Legalisering is in strijd met Europese verdragen, stelde Van de Donk in de Volkskrant (2.7.09).
Bovendien kan de vraag worden gesteld waarom het dilemma louter in de zin van ‘legaliseren of verbieden’ beschreven moet worden. Het is, lijkt me, een ‘false dilemma’. Tussen ‘legaliseren’ en ‘verbieden’ zitten alternatieven. Eén alternatief is het gedogen en vervolgens wegkijken. Dat leidt volgens de commissie tot beleidsverwaarlozing. Een ander alternatief is dat de georganiseerde misdaad moet worden aangepakt door de georganiseerde overheid. Daar opteert de commissie voor. Het gaat erom dat de uitwassen van het gedoogbeleid worden bestreden, want die knagen niet alleen aan de integriteit van de rechtsstaat, maar ook aan de gezondheid van jongeren.
“Zolang er geen duidelijke keuzes worden gemaakt blijft het voor allerlei lieden interessant om individuen te bevoorraden die buiten de gedoogregels vallen, zoals minderjarigen en buitenlanders”, meent Maalsté. Er moet dus een duidelijke keuze tussen verbieden en legaliseren worden gemaakt, maar met een keuze voor ‘verbieden’ blijft het voor allerlei lieden interessant om ieder individuen te bevoorraden. Wat is dan de keuze?

Naar de voorpagina

Daarom eens een verkiezingsdebat uit de oude doos. Een fragment van een verkiezingsdebat tussen John F. Kennedy en Richard Nixon.

Naar de voorpagina